شكل 31 - پلان همكف خانه امام جمعه بندر انزلى . در اين خانه نظم هندسى متداول كمتر به چشم مىآيد و پلان تا حدودى آزاد مىباشد ( شكل 31 ) . در مورد نماهاى شهرى مىتوان اين نكته را بيان كرد كه با توجه به موقعيت شهرى ، اين خانه‌ها فرم و حجم متفاوتى مىيابند . در خانه دريابيگى ، وروديهاى اصلى بنا با توجه به شكل هندسى آن و در ارتباط با كوچه ، توسط يك بالكن در طبقهء فوقانى كامل گشته است ( عكس 34 رنگى ) . فرم سبك و تغيير شكل اين بالكن بىتأثير از معمارى بومى نيست ، چنين فرمى در خانه جهانسوز نيز ديده مىشود ، هرچند شكل ورودى با طاقچه‌ها و جرزها ، بىشباهت به معمارى ساير مناطق ايران نمىباشد . خانه معتمد در گوشه‌اى از حياط قرار گرفته و آزادى فرمهاى ايجاد شده در ورودى اصلى ساختمان با جهت مورب پله‌ها كامل گشته است . سنگينى اين پله‌ها با پوشش سبك سقف ، تركيبى استثنائى به وجود آورده است ( عكس 35 رنگى ) . به طور خلاصه مىتوان گفت كه در خانه اسديان و خانه ابريشمى تمايل به يك معمارى منطقه‌اى بيشتر جلب توجه مىكند . در اين نمونه‌ها شخصيت خارجى بناها از معمارى بومى به عاريت گرفته شده ولى با استفاده از مصالح مرغوب ، بناها شخصيت خاصى پيدا كرده‌اند . براى مثال در خانه اسديان ، ايوان سراسرى با پله‌هائى عمود بر آن و در خانه ابريشمى ، ايوان پوشيده از چوب و شيشه مؤيد اين نكته مىباشد . از طرف ديگر استفاده صحيح از تناسبهاى مستطيلى شكل و امتداد خطوط سازه‌اى ، سبكى حجم در پائين ، كه با فرم بسته ايوانها تشديد شده است ، تقسيمات پنجره‌ها در طبقهء فوقانى و بالاخره آهنگ منظم درها و پنجره‌ها در طبقه همكف به خوبى موقعيت شهرى اين بناها را نشان مىدهد . در خانه منجم‌باشى در لنگرود به دليل استفاده از حياط و شيوهء باغ‌سازى آن با تركيب متفاوتى روبرو هستيم ( شكلهاى 32 و 33 ) . ريتم منظم پنجره‌ها با شبكه‌اى مربع‌گونه در يك ايوان مستطيلى شكل و حفظ تداوم هندسى در دو طبقه ، اين بنا را از بناهاى متداول شهرى در گيلان جدا ساخته است . از نمونه‌هاى قابل بحث ديگر مىتوانيم به خانه رحمت سميعى در رشت شكل 32 - پلان همكف خانهء منجم‌باشى در لنگرود . شكل 33 - پلان طبقه اول خانهء منجم‌باشى در لنگرود . اشاره كنيم ( عكس 37 رنگى و شكل 34 ) . شكل اصلى پلانها و سه‌قسمتى بودن آنها اين امكان را فراهم ساخته كه نماى اصلى بنا با توجه به شكل قرارگيرى ايوان ، فرم متقارنى به خود بگيرد و در وروديها با سقفهاى شيب‌دار و لوجنكهاى سقف تشديد شود . در اين نما پنجره‌ها از شكل متفاوت سنتى خود جدا شده و در ارتباط با كاربرد اطاقها آهنگ منظمى را در دو طرف بنا ايجاد مىكند كه همين آهنگ در معمارى نرده‌هاى ايوان در طبقهء فوقانى نيز با حفظ خطوط زير پنجره‌ها تكرار شده است . چنين حالتى تأثير معمارى شهرى ساير مناطق ايران را بر روى معمارى خانه‌هاى شهرى در گيلان نشان مىدهد ( عكسهاى 37 و 38 رنگى ) . * به طور كلى در اين خانه‌ها با توجه به شرائط اقليمى و محيطى كمتر به تزئينات معمارى در بدنه‌ها ، توجه شده و بيشترين تزئينات در داخل معمارى به كار گرفته شده است . به عنوان مثال مىتوانيم به سطوح آينه‌كارى وسيع در خانه ابريشمى اشاره كنيم ( عكس 34 رنگى ) . معمارى خانه‌هاى ماسوله نيز با تركيب به هم پيوسته از نمونه‌هاى جذاب